Open menu
  • Home
  • Schrijfsels
    • Blogs
    • Populaire
    • Wetenschappelijk
    • Drenten
  • In de Media
    • AV
    • Web
    • Krant
    • Lezingen
    • AV-Lezingen
    • Televisie
  • Werk
    • TST & AI
      • Spraakherkenning
      • AI
      • Whisper
      • Knowledge Navigator
      • Showcases
      • LIPS
      • UvN
      • Maastricht
      • Diplomaten
      • TTS
      • URaad
      • Preek
    • Affiliaties
      • UTwente
      • UU
      • Telecats
      • Overige Werkgevers
    • Netwerken
      • NOTaS
      • CLST
      • Levende Herinneringen
      • SOS
    • Infrastructuur
      • CLARIN - NL
      • CLARIAH
      • CLARIN - EU
      • DARIAH
      • CHAT
      • Listen
      • Levend Verleden
    • Projecten
    • Programming
    • Software
    • Over mij
    • LOT 2023
    • NTU
    • Workshop(s)
  • Persoonlijk
    • Arjan
      • Arjan
      • Ouders
      • Zus en Broer
      • Neven en Nicht
      • Grootouders
      • Foto's
    • Brigitte
    • Drentsche Patrijshonden
    • Huizen
      • Samen
        • Burg. Reigerstraat (2010 - ...)
        • Steve Biko (2009 - 2010)
        • Baarnseweg (2007 - 2009)
        • Poortstraat (1994 - 2007)
      • Arjan
        • Poortstraat (1977 - 1994)
        • Sweelincklaan (1972 - 1977)
        • Soestdijkseweg (1965 - 1972)
        • Biltzigt (1958 - 1965)
      • Brigitte
        • Thijssenlaan (1985 - 1994)
        • Braamstraat (1981 - 1984)
        • Voorstraat (1980 - 1981)
        • Hopakker (1980 - 1980)
        • Kemperstraat (1979 - 1979)
        • Verwerstraat (1968 - 1979)
        • Oude Raadhuisstraat (1961 - 1968)
        • Drostlaan (1960 - 1961)
    • Rolanda
      • Levensverhalen
      • Rolanda 85
      • Afnemende Gezondheid
      • Begrafenis Rolanda
    • Monique
  • Interessant
    • Tekst-naar-Spraak
    • Zips Law
    • Conversatie Regels
  • Extra Activiteit

Open menu
  • 2026
  • 2025
  • 2024
  • 2023
  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014

blogs

Samenleven met Alexa: hoe is dat?

Samenleven met Alexa: hoe is dat?

24-12-2016

Op de vooravond van kerstmis 2016 een leuk stuk in de krant over het samenleven met een persoonlijke (digitale) assistente. Hoe is het om al meer dan een jaar een "doosje" op tafel te hebben dat...

(Onverwachte) Bias in kunstmatige intelligentie

(Onverwachte) Bias in kunstmatige intelligentie

11-12-2016

Achtergrond Tijdens presentaties over de mogelijkheden van Kunstmatige Intelligentie (AI) wordt bijna altijd wel een keer de vraag gesteld “Maar bent u niet bang voor AI? Wat als “ze” straks ons...

Epilepsie onderzoek Universiteit Gent

Epilepsie onderzoek Universiteit Gent

24-11-2016

Op dinsdag 8 november jl. zijn enkele leden van het bestuur en de FBC op bezoek geweest bij de Universiteit Gent (UGent) om te praten over een promotieonderzoek met als onderwerp "Epilepsie bij de...

Update: Brigitte en haar schroeven

Update: Brigitte en haar schroeven

14-10-2016

Vandaag (4 november) hebben we alle foto's van de breuk opgehaald. In eerste instantie kregen we de mammografie-foto's mee naar huis, maar na wat bellen konden we de juiste foto's ophalen. Alles...

Spraakinterfaces in Bots

Spraakinterfaces in Bots

10-10-2016

De visuele gebruikersinterface krijgt er een geduchte concurrent bij. De zwaargewichten van de IT-industrie werken aan een opvolger die de mens natuurlijker past. Dat krijgt consequenties voor de...

Een wijze uit het Oosten: NAO in Enschede

Op 28 maart 2016 was het zover: NAO, de langverwachte robot kwam op stage bij Telecats in Enschede. Wij, een paar jonge en enthousiaste ontwikkelaars bij Telecats, hadden de vorderingen van en met NAO al op de filmpjes van de Radboud Universiteit gezien en dachten direct: dat kan wellicht nog beter!

Oorspronkelijke ideeën

De eerste dagen werden, naast het aan de praat krijgen van NAO, vooral besteed aan het opperen van spectaculaire ideeën en het daarna downsizen tot iets dat in een maand haalbaar was. Het resultaat bestond uit drie items:

  1. Inzetten als de nieuwe contact center medewerker (niet uitgevoerd)
  2. Gemeente receptionist demo
  3. Verzorging introductie op de Multichannel Conferentie

Idee a) was aardig maar niet heel realistisch: het is tenslotte een tikkie zinloos om een robot als NAO aan de telefoon te zetten. Dat kan veel mooier en beter met een goede Avatar.

Oriëntatie fase

Een van ons, Mike Kolkman, had tijdens zijn afstuderen al ervaring opgedaan met NAO en ging direct aan de slag om NAO te laten doen wat het eerder al had gedaan. Helaas was er geen documentatie meegeleverd zodat begonnen werd met een fikse zoektocht op internet. Om het voor diegene na ons makkelijker te maken, besloten we onze ervaringen ook op “papier” te zetten zodat we een soort “beginner’s guide” zouden krijgen. Deze gids komt binnenkort beschikbaar via de NOTaS-website.

De volgende stap bestond uit het “spelen” met de bestaande, lees: geïnstalleerde, applicaties, het doorgronden van hun werkwijze en het inlezen in de gevonden web-documentatie.

tukker

Taal

Het was ons opgevallen dat onze academische voorgangers alles in het Engels hadden gedaan. Niks mis mee, maar als TST-bedrijf in Nederland zou het toch mogelijk moeten zijn om de communicatie met NAO in het Nederlands te laten verlopen. Er werd door enkele collega’s nog gevraagd of het ook in het Tukkers kon, maar dat hebben we even gelaten voor wat het was: een leuk idee, maar nu even niet.

Om NAO in het Nederlands aan de praat te krijgen, moesten we een eigen developer-account aanmaken en dat aan NAO koppelen. Zo gezegd, zo gedaan en nu waren ook alle default applicaties gekoppeld.

Moppentrommel

Toen dit allemaal gedaan was hebben we de Choregraphe-toolsuite uitgeprobeerd door een “moppentrommel applicatie” te maken. Als je nu aan NAO vraagt "vertel eens een mop" dan doet ie dat en maakt NAO je dikwijls aan het lachen. Om de Moppentrommel te draaien, moet het programma eerst handmatig vanaf de computer worden gestart. De source code is op te vragen bij Telecats, zodat anderen deze applicatie kunnen uitbreiden en verbeteren.

Gemeente receptionist

Na de eerste “spielereien” werd het tijd voor een meer serieuze aanpak. Onze eerste vraag was: “Hoe kunnen robots gebruikt worden als eerste aanspreekpunt in een gemeentehuis setting?”

Telecats ontwikkelt al lang software waarmee burgers die de gemeente bellen semiautomatisch door een computer geholpen worden bij hun vragen. Het leek een leuk idee om nu eens te zien of deze Q&A-software ook gebruikt kan worden met een echte robot. In plaats van de vragen via de telefoon te stellen, doe je dat dan face-to-face met een robot zoals NAO.

De uitdaging zat hier in het gebruik van meerdere modaliteiten. Naast spraakherkenning en spraaksynthese moeten we ook gebruikmaken van beweging: de camera waarmee NAO jouw bewegingen “ziet” en arm, been en lichaamsbewegingen waarmee NAO zijn verhaal aan jou kan ondersteunen.

dia struct

De structuur was erg eenvoudig: NAO verwelkomt de bezoeker en vraagt waarmee hij kan helpen. De bezoeker geeft aan voor welk van de 4 mogelijkheden (verlengen paspoort, aangifte geboorte, aanvragen parkeervergunning, afspraak maken bouwvergunning) hij komt en vervolgens stelt NAO vragen die relevant zijn voor de gemaakte keuze. Als aardigheidje kan NAO een pasfoto maken voor het geval je er zelf geen bij je hebt. De vier dialogen staan als video op het YouTube kanaal.

Multichannel conference

Tegen het einde van NAO’s verblijf bij Telecats was er de Multichannel conferentie in Utrecht. Telecats hield daar een verhaal over het gebruik van spraaktechnologie in call centers maar maakte ook duidelijk dat over een aantal jaren (wellicht) robots hun plek zullen opeisen. Om de mogelijkheden van NAO te laten zien, werd verteld dat NAO de nieuwste medewerker van Telecats was en demonstreerde NAO een Gangnam style dansje en verkondigde hij het statement dat (ro)bots binnen 5-10 jaar de meeste contact center medewerkers zullen vervangen. Gelach en ongeloof maar wie weet……

naoConclusie

Hoewel we al eerder ervaring hadden met NAO, was deze hernieuwde kennismaking beslist erg leuk! We hebben NAO rond laten lopen op kantoor en gesprekjes laten beginnen met willekeurige Telecats medewerkers. Vooral zijn stellige bewering dat hij wel even het "management zou overnemen" ontlokte veel enthousiasme, hoewel het management daar duidelijk anders over dacht. Het is er dan ook niet van gekomen.

Maar serieus: NAO, hoe onbeholpen in sommige opzichten ook, maakt wel duidelijk dat het snel kan gaan met de invoering van robots op de werkvloer. Nu zijn de spraak en begrijp-capaciteiten nog beperkt, maar als NAO straks direct toegang heeft tot allerlei AI-tools en de spraakherkenning en synthetische spraak voldoende goed worden, dan staat daar een “Menneke” om U tegen te zeggen!

De Beginner's guide staat op de NOTaS-site en andere NOTaS-deelnemers kunnen altijd bellen als ze hulp nodig hebben.

 

Arjan van Hessen, Mike Kolkman en Gregor Ybema

 

Ondervraging in een jongenskamer

logo fmt

Op dinsdagavond 12 april 2016 was ik te gast bij Fast Moving Targets: een "jongensclub" van grijzende heren die mensen uitnodigt om over een interessante (sic) onderwerp te komen vertellen. Bij mij zou het over de zegeningen en mogelijkheden van Taal- en Spraaktechnologie gaan. Voor het verslag zie hier.

 


Er heen

weesperzijdeOmdat ik niet precies wist waar het was en beslist niet bezweet de studio in wilde komen, was ik (geheel tegen mijn normale gedrag in) ruim op tijd. Binnen zaten een aantal "oudere" heren (mijn leeftijd denk ik) gezellig aan de koffie terwijl ze bezig waren de studio op te starten. Op mijn "sorry, ben drie kwartier te vroeg" werd schouderophalend gereageerd: "geen punt, pak koffie, dit is de code van WiFi, en ga lekker op de bank zitten computeren".

Mooie gelegenheid om mijzelf nog eens te prepareren op het komende gesprek en eens rustig de boel te bekijken. Gastheren waren Erwin Blom (die ik nog vaag kende uit de tijd dat hij vooruitstrevend bezig was bij de VPRO) en Roeland Stekelenburg (voormalig hoofd NOS-nieuwe media). Opdracht aan mijzelf: niet te veel de betweter uithangen en rustig praten! Enthousiasme is mooi maar kent ook zijn grenzen.

Langzaamaan druppelde de rest van de crew binnen en gingen we proberen mijn laptop op hun systeem aan te sluiten zodat de twee demo's die ik bij me had (Beatirice de Graaf voor de Universiteit van Nederland en de ondertiteling van de Tweede Kamer bij DebatGemist) life in de uitzending getoond zouden kunnen worden. Na nog een laatste koffie begon de uitzending om precies negen uur. De aanvankelijke zenuwen verdwenen na mijn eerste zin en verder was het alleen maar leuk om te doen.

Halverwege bleek dat kijkers ook vragen konden stellen en ik kreeg er een waar ik even niets van af wist: de aankondiging van FaceBook over hun Messegner Platform waar ze massaal AI in gaan gebruiken. Niet vreemd, maar ik wist zo snel daar niets zinnigs over te melden :-)

Het gesprek liep vlotjes en voor ik het wist werd ik toch weer te enthousiast, liet de presentatoren niet uitspreken en riep ik veel te vaak etcetera etcetera (B.E.M. Burger).

gastherenNa een half uur zat het er weer op en kon ik met een biertje genieten van de volgende twee sprekers die het hadden over de "Sharing Economy": je koopt niet meer iets voor je zelf, maar leent en deelt vooral. Al weer een oud verhaal maar de twee hadden er net een boekje over geschreven en het was leuk ernaar te luisteren.

Om elf uur laptop dicht en ontspannen op weg naar het Amstelstation en lekker naar huis. De video stond al op YouTube en kreeg zowaar de goedkeuring van de marketing-baas Sander van Telecats zodat behalve CLARIAH ook Telecats tevreden was. Het duurde wat langer voor het verslag er was maar sinds begin mei staat ook dat op de site van Fast Moving Targets.

Al met al was het een erg leuke ervaring en vooral de super relaxte sfeer van deze "jongenskamer", het leuke gesprek en de daadwerkelijk interesse van de interviewers maakte het geheel zeer de moeite waard!

 

Pagina 5 van 6

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • Laatst gewijzigd: zondag 25 oktober 2026 14:09:09
  • Copyright @2026 Arjan van Hessen